enka

Waag het niet om aan de Enka te komen

Krant: De Gelderlander

Publicatiedatum: 12/10/2002

Door EELCO VAN DEN HEUVEL.

 

Enka in Ede is nagenoeg dicht.
De werknemers moeten omzien naar een nieuwe baan.
Maar de heren zijn kieskeurig, al weten ze dat ze geen betere werkgever kunnen vinden.
Soms vindt Tom van Lohuizen het moeilijk te verteren dat maar weinig mensen inzien wat Enka voor Ede heeft betekend. Hij heeft het over de mensen die alleen maar klagen als ze weer wat ruiken, terwijl Ede wél  gegroeid is door Enka . Of de lauwe reactie van de gemeente. "De sluiting van werd voor kennisgeving aangenomen. Dan denk ik: verdorie, da's een stuk historie. Generaties hebben daar hun brood verdiend.

Daar mag je wel iets anders over praten. Zoiets doet zeer." Arno Westerhof werd een keer boos op een stagiair die denigrerend deed over de houten vloer -bijgenaamd 'de dansvloer'- op de afdeling Continu Machine. Hij maakte een opmerking in de trant van 'wat een ouwe zooi', maar wat wist zo'n mts'er nou helemaal?En dan die mensen die ontslag namen bij Enka . Die deden dan meteen heel negatief. "Jarenlang de vruchten plukken en nu natrappen. Kom nou, dat past niet", zegt Willem van Welie .Gedrieën moeten zij omzien naar een nieuwe baan, nu Enka de deuren sluit, maar omzien in wrok is er niet bij. Op de stelling 'kom niet aan de
Enka ', knikken zij eensgezind. Nee, zij hebben niet het gevoel door Enka in de kou te zijn gezet. "Enka zit gewoon in de problemen. Er is al een bedrijf in Duitsland gesloten en nu zijn wij aan de beurt. De markt is slecht. De fabriek sluit niet om meer winst te genereren", zegt Van Lohuizen.Een betere werkgever kunnen ze waarschijnlijk niet vinden. "Qua salaris, da's sowieso al een bindertje, en qua opleiding. Je werd serieus genomen.

 

handen3Willem van Welie (19 dienstjaren)

Als je wilde doorgroeien dan kon dat", zegt Van Welie (44), teamleider op de afdeling Continu Machine, negentien jaar werkzaam bij Enka ). Hij haalt nóg een voorbeeld aan om de welwillendheid van de directie te bewijzen. Hij heeft een website gemaakt over de historie van Enka . De bedrijfsleiding heeft hem een cursus aangeboden die hem wegwijs maakt en de benodigde hardware.

 

 

handen1Tom Van Lohuizen (23 dienstjaren)

Van Lohuizen (43, Productie Afdelingschef, 23 jaar werkzaam bij Enka ) voelt de 75 gulden die hij als pak 'm beet negentienjarige voor een dagdeel werken ving, nog in zijn zak branden. Dat was veel geld in 1979. Op vrijdag belde Enka z'n moeder of hij kon komen werken, om twee uur was hij er en om tien uur was hij klaar. Tijd om te stappen. Hij was voorbestemd om te gaan studeren, maar na een halfjaar fysische geografie in Utrecht gaf hij er de brui aan. Het halfjaar dat hij moest overbruggen tot een volgende, nog nader te bepalen, studie werkte hij bij Enka. Maar aan het eind van dat halfjaar was hij opgenomen in de grote Enka-familie en had hij niet het gevoel dat hij ooit nog onder die warme deken vandaan zou komen. Het was zó leuk daar
in Ede.

 

handen2Arno Westerhof (23 dienstjaren)

Arno Westerhof (41, werkvoorbereider bij de Technische Dienst, 23 jaar werkzaam bij Enka ) had in het begin niet het gevoel dat hij tot aan zijn pensioen bij Enka zou werken. "Toen ik kwam, was het een oud bedrijf. Ik dacht: ik stap snel weer op", zegt hij. Maar ja, de doorgroeimogelijkheden en het goede salaris, hè. Ze kwamen in dienst in de tijd dat er goud werd gesponnen, zoals Van Lohuizen het uitdrukt. Er werkten 5200 mensen -bijna tien keer zoveel als nu -, er werd veertig, vijftig miljoen gulden winst per jaar gemaakt, 250.000 kilo garen per week verliet de fabriek in Ede. "Ze kwamen het bij wijze van spreken aan de poort halen. Wij konden eisen stellen. Zeggen: als je zoveel kilo van dat neemt, moet je ook zoveel kilo van dat nemen. Dat waren producten die nog niet zo goed liepen", zegt Van Lohuizen. Toen in 1996 een deel van de Enka -productie verhuisde naar Polen, werd het einde ingeluid, al was dat voor de drie Enka-werknemers nog een ver-van-hun-bed-show. "Je liep stevig op twee benen", zegt van Lohuizen. Dat het wel eens verkeerd kon gaan, drukte hij weg. Hij zat immers op de chemische afdeling en de eerste klappen vielen op de textielafdeling.     In 1998 werd er echter ook aan zijn stoelpoten gezaagd. Er moesten chefs uit. "Toen begon het gedonder, toen heb ik wel een paar keer gesolliciteerd. Maar dat was bij kleinere bedrijven. Simpele processen, zes man onder je in plaats van veertig. Dat was ik niet gewend. Uiteindelijk mocht ik blijven."Dit keer mag er niemand blijven, maar de heren zijn desondanks kieskeurig. Van Lohuizen en Van Welie krijgen per 1 december ontslag, Westerhof per 31 mei volgend jaar. Dat betekent niet dat ze zomaar iedere baan aannemen, al weten ze alle drie wél dat geen bedrijf het Enka-salaris zal bieden. Van Welie wil een soortgelijke baan vinden. "Maar wel een waar een redelijk productieproces in zit, dat het een paar jaar duurt voordat je het onder de knie hebt. Geen lopendebandwerk."De andere twee zijn wel tot omscholing bereid. Van Lohuizen zoekt een leidinggevende functie. Hij heeft zelfs al aan het onderwijs gedacht. Er is immers een tekort aan directeuren van basisscholen. Hij wil voorkomen dat hij zomaar ergens instapt. "Als het je niet bevalt, moet je straks weer van baan veranderen. Ik wil een leuke baan waarin de schade beperkt blijft. Niet te weinig salaris, niet te ver reizen, dat soort dingen. Ik heb wel de knop omgezet, zo van: straks weer een leuke job. Ik moet me niet blijven focussen op Enka. "Westerhof denkt dat hij de Enka -doctrine onbedoeld meeneemt naar zijn volgende baan. "Ik ga straks natuurlijk in de wij-vorm praten: wij deden het zo."Ze zien de toekomst met vertrouwen tegemoet. Die bijna-droombaan dient zich heus wel weer aan. Ze weten ook wel dat de buitenwacht denkt dat er bij Enka louter ongeschoold personeel rondloopt dat ook wel blij is met een baantje in een of andere spoelkeuken. Maar niets is minder waar. Als de buitenwacht dat maar weet.Nu is de periode van het licht uitdoen aangebroken. Van Welie heeft het over rouwverwerking. "Je hebt een hele hoop vrienden en kennissen hier gekregen en die heb je allemaal zien weggaan. Ach, het is niet dramatisch, maar het is gewoon een rotstuk in je leven. "Het overgrote deel van de fabriek ligt al stil. De directie heeft per werknemer een bedrag beschikbaar gesteld, zodat afdelingen hun eigen afscheidsfeestje kunnen bouwen. De een doet dat met een hapje en een drankje, de ander denkt erover om te gaan karten. Wat zouden ze het mooi vinden als er na de sluiting een Enka -museum in Ede komt. Er zijn bergen materiaal. Westerhof: "Dan kom je een organisatieschema van de technische dienst uit 1965 tegen. Vier-honderd-vijftig man TD! De laatste jaren waren het er zeventig."En als de poort aan de dr. Hartogsweg maar blijft staan. "Da's een stukje cultureel erfgoed", zegt Westerhof. Van Lohuizen hoopt ook dat de poort wordt behouden. Zodat hij er ooit nog eens met zijn kleinzoon langs kan lopen en kan zeggen: 'Daar heeft opa gewerkt'. Hij was er immers maar wat trots op.

© 2016 Historisch Museum Ede. All Rights Reserved.

Design: @Magic