enka

Toen Ede nog maar een dorpje was

Een gemeente-ambtenaar heeft in 1919 globaal uitgerekend wat een grote fabriek voor de gemeente aan baten en lasten met zich meebracht.
Nu dan 71 jaar geleden. Het leek ons aardig de gebruikte cijfers precies zo weer te geven met de tekst, zoals de betreffende ambtenaar dit optekende. Het originele exemplaar is in het bezit van de schrijver van dit stuk.
Aldus:
Toekomstige uitgaven bij stijging der bevolking.
Door de vestiging der kunstzijdefabriek zullen nodig zijn ca. 600 mannelijke arbeiders. Rekenen wij hiervoor 400 geïmporteerden en 200 inwoners, allen met een gezin van 5 personen, dan zijn dat:
 

5 x 400 2.000 zielen 
hoger personeel 100 zielen, in totaal:  2.100 zielen
 

De extra kosten hiervoor worden nu:


Gemiddeld per inwoner
2100 zielen x fl13,00 *) = fl.  27.300,00
Bijdrage woningbouw fl. 10.000,00
Bouw van een school
à fl 5.000,00 tegen 6% fl. 3.250,00
Totaal fl. 40.550,00
zijnde meer aan hoofdelijke omslag zal moeten inkomen.
*) red.: fl 13,00 zijn de toenmalige kosten van het gemeente-apparaat per bewoner per jaar.
Toekomstige inkomsten bij stijging der bevolking
300 arbeiders à fl. 30,00 loon per week fl.1.560,00
Aftrek van 2 kinderen fl.700,00
Blijft aan belastbaar inkomen over fl.860,00
Hiervoor wordt betaald:
0,83 x fl. 61,29 **) = fl. 50,87
dus 300 arbeiders = 300 x fl.50,87 = fl.15.261,00
**) red.: berekening grondslagbelasting
100 arbeiders à fl. 40,00 per week
1 arbeider à fl. 40,00 loon per week= fl. 2.080,00
Aftrek van 2 kinderen fl. 700,00
Blijft fl.1.380,00
Hiervoor wordt betaald:  0,83 x fl.99,54 = fl. 83,00
dus 100 arbeiders = 100 x fl. 83,00 = fl. 8.300,00
200 arbeiders oud-inwoners van Ede
Tot dusver fl. 20,00 per week
52 x fl. 20,00 = fl. 1.040,00
aftrek fl. 700,00. Blijft fl. 340,00
(formule) 0,83 x fl.21,87 = fl.18,16
Nieuw loon fl.30,00 per week = fl.2.080,00
aftrek fl.700,00. Blijft fl.1.380,00
(formule) 0,83 x fl.69,29 = fl.50,87
stijging fl.50,87 - fl.18,16 = fl.32,71
dus 200 inwoners maal fl.32,71 = fl.6.542,00
15 meesters à fl.50,00 per week =
15 x 0,83 x (52 x 50 - 700) = fl.1.731,00
20 man kantoorpersoneel en assistenten idem fl. 2.308,00
10 man idem en assistenten à fl. 300,- per maand fl.1.842,00
ingenieurs, chemici en ad.dir. fl 5.000,00
Totale inkomsten fl.40.984,00


Redactie:

De inkomsten waren dus hoger dan de uitgaven voor de gemeente en er kon dus worden gebouwd. Het is aardig om de gegevens te vergelijken met nu, maar ook wat de gemiddelde man verdiende in Ede, nl. fl. 20,- en dat werd op de fabriek fl.30,- per week. Enka betekende dus wel wat.

a71.ht4Gezicht op station Ede-Wageningen vanaf het seinhuis aan de westzijde, gezien in oostelijke richting. Rechts de stoomtram naar Wageningen. De Ford-bus op de voorgrond was eigendom van de firma A. van Laar, die passagiers naar Ede-dorp vervoerde, rechtsboven de contouren van de schoorsteen van de nieuwe Enka fabriek

Een van de redenen van Dr. Hartogs om in Ede te bouwen was de bereikbaarheid per spoor. Daarom een foto van het station Ede-Wageningen uit die tijd.

© 2016 Historisch Museum Ede. All Rights Reserved.

Design: @Magic