enka

Huize Kernheim (Kernhem)

Tot in de jaren 1957 en 1958 was de AKU-directie in Arnhem met de centrale afdelingen gehuisvest in een groot aantal villa's aan de Velperweg en directe omgeving. Alles wad toen nog wat kleiner dan tegenwoordig. Toen in 1958 de voorkant van het grote kantoorgebouw klaar kwam, volgde de geleidelijke afbraak van de prachtige ouderwetse villa's. De meesten stonden de verdere uitbreidingen in de weg, maar sommigen kregen ook een andere bestemming.

Eén van de villa's waar Dr.Hartogs, de grondlegger van de Gelderse bedrijven, kantoor had heette Kernheim. Dit huis is aan het einde van de vorige eeuw zo genoemd ter nagedachtenis van huize Kernheim, gelegen tussen Ede en Lunteren. Dat daar een verhaal in steekt zult u begrijpen en daar het toch ook een beetje geschiedenis is van ons bedrijf, zijn we dit gaan onderzoeken.
Voor de Edese medewerkers onder ons ook een stukje culturele geschiedenis van Ede.
Kernheim of Kernhem was een oud jachtslot van Hertog Arnout van Egmont, dat sedert 1421 uit alle aanvallen en belegeringen overeind is gebleven. Het kasteel was een verdedigingswerk tegen de Stichten (Utrechtenaren).


a54.ht7Tekening van huize "Kernhem" in het jaar 1731


Rond de 17e eeuw verviel deze functie. Het kasteel werd aangepast aan de omgeving met prachtige lanen, bossen en boomgaarden. Het één en ander in de Barokke stijl.

a54.ht8In 1803 is het kasteel met de gracht vervangen door een landhuis

Het ingetogen en strakke uiterlijk van het huis stamt uit de tijd van Napoleon. Later in de 19e eeuw raakte de landschapstijl uit Engeland in. Voorbeelden hiervan zijn de huidige boomgroepen rond het huis met de beboste heuvels en de vijvers.

Een prachtig landgoed.

In het begin van de 19e eeuw kreeg het huis een nieuwe bestemming. Een zekere Anna Maria Moens begon in dat huis een meisjesinternaat. Vele jaren bestuurde zij het internaat. Zij overleed in 1832 en haar leerlingen richtten uit dankbaarheid een monument voor haar op. Op de Paasberg te Ede kan men dit vinden.
Een monument van ijzer met symbolische klimopranken en bosreliëfs, bekroond door een zware urn. Zij zal haar taak goed hebben gedaan en de jonge dames zullen haar dankbaar zijn geweest. Het waren uiteraard jonge dames uit de gegoede stand.
Wanneer u eens wandelt in de buurt van de Paasberg, loop dan eens langs dit monument en lees het prachtige gedicht dat begint met:

"Hier rust een eed'le vrouw
Die roem van haar geslacht,
Die met de teerste zorg
Het moeilijkst werk volbracht"

Leest u het ter plaatse verder, het is de moeite waard.


NB54.h2Kernheim Arnhem


Wat heeft het Edese Kernheim en mevrouw Moens nu te maken met de Arnhemse Kernheim?
In 1866 vestigt zich in Arnhem een zekere mejuffrouw A.M.J. Koning uit Elburg. Zij richt in de bestaande villa een kostschool voor meisjes uit de gegoede stand. U zult nu wel het verband kunnen leggen. Mejuffrouw Koning geeft de villa de naam "Kernheim" ter nagedachtenis aan haar in 1832 overleden voorgangster.
Deze school gaf ruimte aan 25 leerlingen. Tot in de zomer van 1876 heeft deze bijzondere school bestaan. Niet zo erg lang, maar de naam is later gebleven, ook toen er andere bewoners kwamen.
Tot 1880 is het een hotel geweest.
Dan in dat jaar wordt het pand gekocht door mevrouw Lorents, geboren Van Soest.
Zij laat het oude pand afbreken en laat een nieuwe villa bouwen, weer met de naam Kernheim. Na haar overlijden wordt het pand gekocht door de N.V. Nederlandse Kunstzijdefabriek.
Een gestadige uitbreiding van de kunstzijde industrie noodzaakte Dr.Hartogs tot uitbreiding van kantoor en directieruimte. Zodoende is de naam Kernheim verbonden aan de Middeleeuwse hertogentijd, de 19e eeuwse kostschool en de moderne industrie in de 20e eeuw.
Het pand is in 1964 afgebroken en ongeveer op die plaats staat nu de immens hoge torenflat, die ver in de omgeving te zien is met daarbovenop het logo van Akzo. Dit gebouw heet "Kernheim".
Tot slot voor de lezers: het huis "Kernheim" in Ede en omgeving is op leuke wijze beschreven in het boek van Suske en Wiske, genaamd "Het witte wief".


a54.ht9Suske en Wiske, de cover van Het witte wief


Edenaren weten van de witte wieven en de bloedsteen....
Het lijken ons leuke wandelingen over de Paasberg en langs "Kernheim" voor de kerstdagen.

a54.ht10Boerderij "Het Bouwhuis" op het landgoed Kernhem in Ede. De eikeboom is de dikste eikeboom van Gelderland en is meer dan 300 jaar oud.

© 2016 Historisch Museum Ede. All Rights Reserved.

Design: @Magic